Euro 2012 w Polsce i na Ukrainie: przebieg, stadiony i występ kadry
Mistrzostwa Europy 2012 rozegrano od 8 czerwca do 1 lipca w ośmiu miastach Polski i Ukrainy. Po polskiej stronie mecze odbywały się w Warszawie, Gdańsku, Poznaniu i Wrocławiu, po ukraińskiej – w Kijowie, Charkowie, Doniecku i Lwowie. Dla Polski był to pierwszy w historii wielki turniej we własnym kraju, a dla infrastruktury – impuls, po którym zostały nowe stadiony i drogi.
Reprezentacja Polski na Euro 2012
Drużyna Franciszka Smudy grała w grupie A. W meczu otwarcia na Stadionie Narodowym zremisowała z Grecją 1:1 po golu Roberta Lewandowskiego. Drugi mecz, z Rosją, również skończył się remisem 1:1 – wyrównał Jakub Błaszczykowski strzałem, który kibice pamiętają do dziś. W ostatnim spotkaniu Polska przegrała we Wrocławiu z Czechami 0:1 i zajęła ostatnie miejsce w grupie.
Finał w Kijowie
Turniej wygrała Hiszpania, która w finale pokonała Włochy 4:0 i jako pierwsza drużyna obroniła tytuł mistrza Europy. Hiszpanie zdobyli trzy wielkie turnieje z rzędu: Euro 2008, mundial 2010 i Euro 2012.
Stadiony i przygotowania
Na Euro 2012 w Polsce zbudowano lub przebudowano cztery stadiony: Stadion Narodowy w Warszawie, PGE Arenę w Gdańsku, Stadion Miejski we Wrocławiu i Stadion Miejski w Poznaniu. Na Narodowym rozegrano mecz otwarcia, ćwierćfinał Czechy – Portugalia oraz półfinał, w którym Włochy pokonały Niemcy 2:1 po dwóch golach Mario Balotellego. Wszystkie do dziś służą klubom Ekstraklasy albo reprezentacji. Przygotowania obejmowały też drogi, lotniska i dworce – część inwestycji nie zdążyła na turniej, co było jednym z tematów długich dyskusji w kraju.
Na Ukrainie mecze odbywały się na Stadionie Olimpijskim w Kijowie, gdzie rozegrano finał, oraz w Charkowie, Doniecku i Lwowie. Donbas Arena w Doniecku dwa lata później znalazła się w strefie wojny i przestała służyć piłce.
Bohaterowie turnieju
Królami strzelców zostali ex aequo, z trzema golami, Fernando Torres, Mario Gómez, Mario Mandžukić, Cristiano Ronaldo, Mario Balotelli i Ałan Dzagojew; Torres dostał nagrodę dzięki asystom. Najlepszym zawodnikiem turnieju wybrano Andrésa Iniestę. Hiszpania wygrała mistrzostwa, grając często bez klasycznego napastnika – ten styl nazwano wtedy „fałszywą dziewiątką”.
Kibice i strefy
Turniej w Polsce zapamiętano także jako wielkie święto kibiców. W miastach-gospodarzach działały strefy kibica, w których mecze oglądały dziesiątki tysięcy ludzi, a w Warszawie strefa przy Pałacu Kultury i Nauki była jedną z największych w historii mistrzostw Europy. Dla wielu Polaków był to pierwszy kontakt z wielkim turniejem na żywo – i dowód, że kraj potrafi taką imprezę zorganizować.
Po turnieju
Euro 2012 zostawiło w Polsce nowoczesne stadiony, ale reprezentacja nie zbudowała na nim sukcesu od razu. Po turnieju Franciszka Smudę zastąpił Waldemar Fornalik, a kadra nie awansowała na mundial w Brazylii. Dopiero eliminacje do Euro 2016 pod wodzą Adama Nawałki, z historycznym zwycięstwem nad Niemcami na tym samym Stadionie Narodowym, przyniosły przełom. Dla wielu kibiców to właśnie Euro 2012 było początkiem pokolenia, które cztery lata później doszło do ćwierćfinału we Francji.
Turniej był też pierwszym w historii mistrzostw Europy z dodatkowymi sędziami bramkowymi przy liniach końcowych – rozwiązaniem testowanym przez UEFA przed wprowadzeniem technologii goal-line.
Mecz otwarcia Polska – Grecja 8 czerwca 2012 roku obejrzało w polskiej telewizji kilkanaście milionów widzów.
Polska grupa A
W grupie A z Polską zagrały Grecja, Rosja i Czechy. Awans wywalczyli Czesi i Grecy, a Rosjanie, uważani przed turniejem za faworytów grupy, odpadli po porażce z Grecją w ostatniej kolejce. Mecz Polski z Rosją w Warszawie odbywał się w atmosferze napięcia poza stadionem, z incydentami na ulicach miasta, ale na boisku zakończył się sportowym remisem 1:1. Dla polskiej kadry był to najlepszy mecz turnieju.
W tym samym czasie Ukraina, współgospodarz turnieju, również odpadła po fazie grupowej, mimo zwycięstwa nad Szwecją w pierwszym meczu, rozegranym w Kijowie.
Mecz otwarcia przyniósł jedną z najbardziej dramatycznych scen turnieju. Grecja wyrównała po przerwie golem Dimitrisa Salpingidisa, a w dalszej części drugiej połowy Wojciech Szczęsny dostał czerwoną kartkę za faul w polu karnym. Zastąpił go Przemysław Tytoń, który swoją pierwszą interwencją obronił rzut karny wykonywany przez Jorgosa Karagunisa. W meczu z Czechami we Wrocławiu jedynego gola strzelił w drugiej połowie Petr Jiráček, a Polska, która potrzebowała zwycięstwa, nie zdołała już odpowiedzieć. Smuda pożegnał się z kadrą zaraz po turnieju.