Bundesliga: historia ligi, dominacja Bayernu i zasada 50+1
Bundesliga powstała dopiero w 1963 roku – wcześniej mistrza Niemiec wyłaniano w turnieju zwycięzców lig regionalnych. Szybko stała się jedną z najmocniejszych lig świata, a dziś wyróżnia się przede wszystkim dwiema rzeczami: najwyższą średnią frekwencją w Europie i zasadą 50+1, która gwarantuje, że większość głosów w klubie należy do jego członków, a nie do zewnętrznego inwestora.
Sportowo liga od dekad należy do Bayernu Monachium. W latach 2013–2023 klub zdobył jedenaście tytułów z rzędu, co jest rekordem pięciu najsilniejszych lig Europy. Serię przerwał dopiero Bayer Leverkusen Xabiego Alonso, który w sezonie 2023/24 został mistrzem bez ani jednej porażki w lidze.
Dla polskiego kibica Bundesliga ma szczególne znaczenie. W Borussii Dortmund Jürgena Kloppa grali jednocześnie Robert Lewandowski, Jakub Błaszczykowski i Łukasz Piszczek – zdobyli razem mistrzostwo w 2011 i 2012 roku i doszli do finału Ligi Mistrzów w 2013 roku. Lewandowski w barwach Bayernu strzelił w sezonie 2020/21 41 goli i pobił rekord Gerda Müllera, który przetrwał 49 lat.
Zasada 50+1
Zasada 50+1 oznacza, że członkowie klubu – stowarzyszenia kibiców – muszą zachować większość głosów w spółce prowadzącej drużynę. Zewnętrzny inwestor może mieć udziały, ale nie przejmie kontroli. Istnieją wyjątki dla klubów, które przez ponad 20 lat były finansowane przez jedną firmę, jak Bayer Leverkusen czy VfL Wolfsburg. Zasada sprawia, że bilety na Bundesligę są tańsze niż w Anglii, a trybuny stojące wciąż są normą na wielu stadionach.
Krytycy twierdzą, że 50+1 utrwala przewagę Bayernu, bo inne kluby nie mogą szybko zwiększyć budżetu dzięki bogatemu właścicielowi. Zwolennicy odpowiadają, że to właśnie ta zasada chroni ligę przed losem klubów zadłużonych przez inwestorów.
Polacy w Bundeslidze
Lista Polaków w niemieckiej lidze jest długa i sięga lat 80. Obok tria z Borussii w Bundeslidze grali między innymi Euzebiusz Smolarek, Tomasz Hajto, Jacek Krzynówek i Andrzej Juskowiak, a w ostatnich latach Jakub Kamiński w Wolfsburgu. Robert Lewandowski jest drugim najlepszym strzelcem w historii ligi, za Gerdem Müllerem, i najlepszym strzelcem obcokrajowcem.
Klasyk Bayern – Borussia
Mecz Bayernu z Borussią Dortmund nazywany jest w Niemczech Der Klassiker. Rywalizacja nabrała znaczenia w latach 90., gdy Borussia zdobyła dwa mistrzostwa i Ligę Mistrzów w 1997 roku, i wróciła z nową siłą za czasów Kloppa. Bayern wielokrotnie osłabiał rywala, kupując jego najlepszych zawodników – w tym Lewandowskiego, Götzego i Hummelsa.
Frekwencja i kibice
Średnia frekwencja w Bundeslidze przekracza 40 tysięcy widzów na mecz, a Signal Iduna Park w Dortmundzie, z trybuną Südtribüne mieszczącą ok. 25 tysięcy kibiców na stojąco, jest największym stadionem w Niemczech. Bilety są tańsze niż w Anglii, a kluby sprzedają dużą część miejsc w karnetach. Liga przyciąga kibiców z całej Europy, także z Polski – mecze Borussii w czasach Lewandowskiego, Błaszczykowskiego i Piszczka oglądały w Dortmundzie tysiące polskich fanów.
W Bundeslidze grało i gra wielu polskich trenerów i działaczy, ale najsilniejszy ślad zostawili zawodnicy – od Lewandowskiego po Piszczka, który w Dortmundzie stał się jednym z najlepszych prawych obrońców ligi i do dziś jest tam bardzo ceniony.
Rekordy ligi
Gerd Müller strzelił w Bundeslidze 365 goli i przez dekady był rekordzistą wszech czasów. Lewandowski zbliżył się do niego jako jedyny zawodnik w XXI wieku, a w sezonie 2020/21 pobił jego rekord liczby goli w jednym sezonie. Bayern ma najwięcej tytułów mistrza Niemiec, a w sezonie 2012/13 zdobył potrójną koronę: mistrzostwo, Puchar Niemiec i Ligę Mistrzów, wygraną w finale na Wembley z Borussią Dortmund.
Po pięć tytułów w erze Bundesligi mają Borussia Dortmund i Borussia Mönchengladbach, a z mniejszych klubów mistrzostwo zdobywały m.in. VfB Stuttgart, Werder Brema i VfL Wolfsburg.
W Bundeslidze gra 18 drużyn, a sezon liczy 34 kolejki. Dwa ostatnie kluby spadają bezpośrednio, a zespół z 16. miejsca gra baraż z trzecią drużyną 2. Bundesligi. Spadki nie omijają wielkich nazw: Hamburger SV, jedyny klub grający w lidze nieprzerwanie od 1963 roku, spadł po raz pierwszy w 2018 roku, a w 2021 roku z Bundesligi wypadło Schalke 04.