Liga Europy: od Pucharu UEFA do dziś, rekordy Sevilli i polskie kluby
Liga Europy jest następczynią Pucharu UEFA, który rozgrywano od 1971 roku. Nazwę i format zmieniono w 2009 roku, a od tamtej pory rozgrywki kilkukrotnie przebudowywano – najmocniej w 2021 roku, gdy powstała trzecia, najniższa Liga Konferencji Europy, i w 2024 roku, gdy zamiast grup wprowadzono jedną fazę ligową.
Żaden klub nie zdominował tych rozgrywek tak jak Sevilla. Andaluzyjczycy wygrali Puchar UEFA i Ligę Europy siedem razy: w 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020 i 2023 roku, i nie przegrali żadnego z finałów, w których zagrali. W 2025 roku w finale w Bilbao Tottenham pokonał Manchester United 1:0 i zakończył siedemnastoletnie czekanie na trofeum.
Polskie kluby grały w fazie grupowej Ligi Europy kilka razy – najczęściej Legia Warszawa, a także Lech Poznań i Wisła Kraków. W ostatnich latach lepsze wyniki dawała im jednak Liga Konferencji: Lech w 2023 roku oraz Legia i Jagiellonia w 2025 roku dotarły tam do ćwierćfinałów.
Od Pucharu UEFA do Ligi Europy
Puchar UEFA wyrósł z Pucharu Miast Targowych, rozgrywanego od 1955 roku. W pierwszych dekadach finały grano w dwumeczach, a jeden mecz finałowy wprowadzono dopiero w 1998 roku. Przez lata rozgrywki były uważane za mocniejsze niż ich pozycja sugerowała – w latach 80. i 90. grało w nich wielu ligowych wicemistrzów z najsilniejszych krajów, którzy nie mieli prawa startu w Pucharze Europy.
Reforma z 2009 roku połączyła Puchar UEFA z Pucharem Intertoto i wprowadziła fazę grupową z 48 drużynami. Od 2015 roku zwycięzca Ligi Europy dostaje miejsce w Lidze Mistrzów, co podniosło wartość rozgrywek dla klubów z czołówki lig.
Polskie kluby w Lidze Europy
Najczęściej w fazie grupowej Ligi Europy grała Legia Warszawa, a Lech Poznań i Wisła Kraków dołączały do niej w pojedynczych sezonach. Dla polskich klubów sam awans do fazy grupowej był zwykle sukcesem sezonu – zapewniał premie od UEFA, które w wielu przypadkach przekraczały roczne wpływy z ligowych praw telewizyjnych. Od wprowadzenia Ligi Konferencji Europy w 2021 roku polskie zespoły mają jeszcze jedną drogę do Europy, a wyniki Lecha, Legii i Jagiellonii w tych rozgrywkach podniosły pozycję Ekstraklasy w rankingu UEFA.
Najważniejsze finały
Finał w 2019 roku w Baku przyniósł angielskie starcie Chelsea z Arsenalem, wygrane przez Chelsea 4:1. W 2021 roku w Gdańsku Villarreal pokonał Manchester United po serii rzutów karnych zakończonej wynikiem 11:10 – był to pierwszy finał europejskiego pucharu rozegrany w Polsce. W 2024 roku Atalanta zatrzymała w Dublinie niepokonany w tamtym sezonie Bayer Leverkusen, wygrywając 3:0.
Liga Europy bywa dla dużych klubów nagrodą pocieszenia, ale dla wielu zespołów z mniejszych lig jest szczytem możliwości – i dlatego mecze w tych rozgrywkach mają często więcej emocji niż spotkania fazy ligowej Ligi Mistrzów.
W 2023 roku finał w Budapeszcie przyniósł siódmy triumf Sevilli, która po rzutach karnych pokonała Romę José Mourinho. Był to dla Mourinho pierwszy przegrany finał europejskiego pucharu w karierze.
Od sezonu 2024/25 faza ligowa liczy 36 drużyn, a każda rozgrywa w niej osiem meczów.
Liga Konferencji Europy
Od 2021 roku obok Ligi Europy działa trzecie rozgrywki UEFA – Liga Konferencji Europy. Pierwszą edycję wygrała AS Roma José Mourinho, a w kolejnych latach trofeum zdobywały West Ham United, Olympiakos i Chelsea. Dla klubów z mniejszych lig, w tym polskich, nowe rozgrywki okazały się szansą na dłuższy udział w Europie: Lech Poznań, Legia Warszawa i Jagiellonia Białystok dotarły w nich do ćwierćfinałów, co rzadko udawało się polskim klubom w Lidze Europy.
Polskie przygody w Pucharze UEFA
Przed erą Ligi Europy polskie kluby miały w Pucharze UEFA kilka pamiętnych sezonów. Widzew Łódź jesienią 1980 roku wyeliminował Manchester United, a w następnej rundzie Juventus po rzutach karnych. Wisła Kraków w sezonie 2002/03 pokonała Parmę i Schalke 04 i dotarła do 1/8 finału, gdzie odpadła z Lazio.
Już w Lidze Europy najgłośniejszym polskim wynikiem był remis 3:3 Lecha Poznań z Juventusem w Turynie we wrześniu 2010 roku, w którym hat-tricka strzelił Artjoms Rudņevs. Lech wyszedł wtedy z grupy, w której grał też Manchester City.