Przejdź do treści

FIFA potwierdziła goal-line na mistrzostwach świata w Brazylii

· Brazylia 2014

W 2013 roku FIFA potwierdziła, że na mistrzostwach świata w Brazylii sędziów wesprze technologia goal-line – system, który w ciągu sekundy informuje arbitra, czy piłka w całości przekroczyła linię bramkową. Był to koniec długiego sporu. Jeszcze kilka lat wcześniej władze światowej piłki odrzucały pomysł elektronicznych pomocy dla sędziów.

Gol Lamparda, który zmienił zdanie FIFA

Przełomem był mecz Niemiec z Anglią w 1/8 finału mundialu w RPA w 2010 roku. Strzał Franka Lamparda odbił się od poprzeczki i spadł wyraźnie za linią bramkową, ale sędziowie gola nie uznali. Powtórki telewizyjne nie pozostawiały wątpliwości, a Sepp Blatter przyznał wkrótce potem, że temat technologii trzeba otworzyć na nowo.

W 2012 roku Międzynarodowa Rada Piłkarska (IFAB) dopuściła technologię goal-line do użycia w meczach. FIFA przetestowała ją na klubowych mistrzostwach świata w grudniu 2012 roku, a następnie ogłosiła, że będzie stosowana podczas Pucharu Konfederacji 2013 i mundialu 2014.

GoalControl i pierwszy gol przyznany przez maszynę

Do obsługi turniejów w Brazylii FIFA wybrała niemiecki system GoalControl-4D. Oparty był na czternastu szybkich kamerach – po siedem na każdą bramkę – które śledziły pozycję piłki. Gdy piłka przekroczyła linię, zegarek sędziego wibrował i wyświetlał komunikat.

Na mundialu system pierwszy raz rozstrzygnął o golu 15 czerwca 2014 roku w Porto Alegre, w meczu Francji z Hondurasem. Strzał Karima Benzemy odbił się od słupka, a potem od bramkarza Noela Valladaresa, który próbował wybić piłkę. GoalControl pokazał, że piłka przekroczyła linię – gol został zapisany jako samobójczy.

Od tamtej pory technologia goal-line stała się standardem w Premier League, Bundeslidze, Serie A i Lidze Mistrzów, a dyskusja przeniosła się na kolejny temat: system VAR.

Od goal-line do VAR

Technologia goal-line odpowiada tylko na jedno pytanie: czy piłka w całości przekroczyła linię. Wszystkie inne sytuacje sporne – spalone, rzuty karne, czerwone kartki – pozostały w rękach sędziów do czasu wprowadzenia wideoweryfikacji. VAR zadebiutował na mundialu w Rosji w 2018 roku i już w fazie grupowej zmienił kilka decyzji o rzutach karnych.

Różnica między oboma systemami jest zasadnicza. Goal-line działa automatycznie i podaje odpowiedź w ciągu sekundy, bez udziału człowieka. VAR wymaga oceny sędziego przed monitorem i dlatego budzi znacznie więcej dyskusji: o czas trwania analizy, o interpretację zagrań ręką i o to, jak dokładnie rysuje się linie spalonego.

W 2022 roku na mundialu w Katarze FIFA poszła o krok dalej i wprowadziła półautomatyczny system wykrywania spalonego, który korzysta z kamer śledzących pozycje zawodników i z czujnika w piłce. To kolejny etap tej samej drogi, która zaczęła się od strzału Lamparda w Bloemfontein.

Systemy konkurencyjne

GoalControl nie był jedyną technologią dopuszczoną do użycia. IFAB zatwierdził też brytyjski Hawk-Eye, znany wcześniej z tenisa i krykieta, oraz system GoalRef, w którym czujnik umieszczono w piłce, a pole magnetyczne generowały cewki w bramce. Premier League wybrała Hawk-Eye i stosuje go od sezonu 2013/14.

Ukraina – Anglia i dodatkowi sędziowie

Gol Lamparda nie był jedynym argumentem. Na Euro 2012 w meczu Ukrainy z Anglią w Doniecku piłka po strzale Marko Devicia minęła linię bramkową, zanim wybił ją John Terry, a sędziowie gola nie uznali. UEFA stosowała wtedy inne rozwiązanie: dodatkowych sędziów stojących przy bramkach. Michel Platini, ówczesny prezydent UEFA, był przeciwnikiem elektroniki i uważał, że więcej ludzi na boisku wystarczy. Epizod z Doniecka pokazał, że nawet arbiter stojący kilka metrów od bramki może się pomylić.

Rok później, latem 2013 roku, GoalControl przeszedł pierwszy egzamin w meczach Pucharu Konfederacji w Brazylii. Turniej, wygrany przez gospodarzy po finale z Hiszpanią 3:0 na Maracanie, był dla FIFA próbą generalną przed mundialem – także pod względem technologii na stadionach.

Dlaczego zmiana trwała tak długo

Przez lata FIFA i IFAB broniły zasady, że decyzje na boisku podejmuje wyłącznie sędzia, a piłka nożna na każdym poziomie powinna być rozgrywana według tych samych reguł – od podwórka po finał mundialu. Elektroniczne pomoce oznaczały, że mecz profesjonalny będzie sędziowany inaczej niż amatorski. Kolejne kontrowersje, w tym nieuznany gol Lamparda, przesunęły jednak dyskusję: koszt błędu w meczu oglądanym przez setki milionów ludzi okazał się większy niż przywiązanie do jednolitości przepisów.

Najczęstsze pytania

Kiedy pierwszy raz użyto technologii goal-line na mundialu?

Na mistrzostwach świata w Brazylii w 2014 roku. Pierwszy gol przyznany dzięki niej padł 15 czerwca 2014 roku w meczu Francja – Honduras.

Jak działał system GoalControl?

Czternaście szybkich kamer, po siedem na każdą bramkę, śledziło położenie piłki. Gdy w całości przekroczyła linię, zegarek sędziego wibrował i wyświetlał komunikat.

Dlaczego FIFA zmieniła zdanie w sprawie technologii goal-line?

Kluczowy okazał się nieuznany gol Franka Lamparda w meczu Anglii z Niemcami na mundialu 2010 w Bloemfontein. Dwa lata później IFAB zatwierdził elektroniczne systemy, a FIFA sprawdziła je na klubowych mistrzostwach świata w 2012 roku.

Jakie inne systemy goal-line zatwierdził IFAB?

Oprócz niemieckiego GoalControl także brytyjski Hawk-Eye, znany wcześniej z tenisa i krykieta, oraz GoalRef z czujnikiem w piłce i cewkami w bramce. Premier League postawiła na Hawk-Eye od sezonu 2013/14.